గత ఎపిసోడ్లో ప్రాచీన భారతీయులు చైతన్య భావనను ఎలా చూశారో మనం చర్చించాము. ఒక నిర్దిష్ట ఉదాహరణగా నేను ఉపనిషత్తులలో ఒకటైన 'మాండూక్య ఉపనిషత్'ను తీసుకున్నాను. మాండూక్య ఉపనిషత్ అథర్వవేదంలో ఒక భాగం.
ఈ చిన్న ఉపనిషత్ పరమసత్యం చైతన్యపు నాలుగు స్థితుల ద్వారా ఎలా వ్యక్తమవుతుందో వివరిస్తుంది. ఆ పరమసత్యాన్ని ఇది 'ఓంకార' అని పిలుస్తుంది. చైతన్యపు నాలుగు స్థితులను జాగ్రత్, స్వప్న, సుషుప్తి, తురీయ అని గుర్తిస్తుంది.
ఈ స్థితులు ఓంకారం ధరించిన అసంఖ్యాక రూపాలలో ఉన్నాయి. మనం ఇంతకుముందు చర్చించినట్లుగా, ఓంకారం దేశకాలాలకు అతీతమైనది కాబట్టి ఇది పూర్తిగా సాధ్యమే. ఓంకారానికి చెందిన ఆ వివిధ రూపాలే విశ్వమంతటా వ్యాపించి ఉన్న జీవులు. ఆ రూపాలు దేశకాల నియమాలకు లోబడినవిగా ఉండటంవల్ల, అవి ఒకేసారి ఒకే స్థితిలో మాత్రమే ఉండగలవు.
ఈ ఎపిసోడ్లో ఈ నాలుగు స్థితులలో మొదటి మూడు స్థితుల గురించి తెలుసుకుందాం.
ఈ చిన్న ఉపనిషత్ పరమసత్యం చైతన్యపు నాలుగు స్థితుల ద్వారా ఎలా వ్యక్తమవుతుందో వివరిస్తుంది. ఆ పరమసత్యాన్ని ఇది 'ఓంకార' అని పిలుస్తుంది. చైతన్యపు నాలుగు స్థితులను జాగ్రత్, స్వప్న, సుషుప్తి, తురీయ అని గుర్తిస్తుంది.
ఈ స్థితులు ఓంకారం ధరించిన అసంఖ్యాక రూపాలలో ఉన్నాయి. మనం ఇంతకుముందు చర్చించినట్లుగా, ఓంకారం దేశకాలాలకు అతీతమైనది కాబట్టి ఇది పూర్తిగా సాధ్యమే. ఓంకారానికి చెందిన ఆ వివిధ రూపాలే విశ్వమంతటా వ్యాపించి ఉన్న జీవులు. ఆ రూపాలు దేశకాల నియమాలకు లోబడినవిగా ఉండటంవల్ల, అవి ఒకేసారి ఒకే స్థితిలో మాత్రమే ఉండగలవు.
ఈ ఎపిసోడ్లో ఈ నాలుగు స్థితులలో మొదటి మూడు స్థితుల గురించి తెలుసుకుందాం.
అన్నిటికంటే మొదటి స్థితి మేల్కొనే స్థితి, లేదా చైతన్యపు 'జాగ్రత్' స్థితి. ఈ స్థితిలో జీవి తన శరీరానికి వెలుపల ఉన్న ప్రపంచంతో పరస్పర చర్య జరుపుతుంది.
తన శరీరానికి వెలుపల ఉన్న ప్రపంచం నుండి సమాచారాన్ని సేకరించడానికి కళ్ళు, చెవులు వంటి తన ఐదు జ్ఞానేంద్రియాలను ఉపయోగిస్తుంది. ఆ తరువాత ఆ సమాచారాన్ని మనస్సు, బుద్ధి, అహంకారం మరియు ఇతర మానసిక సామర్థ్యాల సహాయంతో ప్రాసెస్ చేస్తుంది.
సమాచారం ప్రాసెస్ అయిన తరువాత, శరీరం చేతులు, కాళ్లు వంటి తన ఐదు కర్మేంద్రియాలను ఉపయోగించి ఆ బాహ్య వస్తువులతో చర్య జరుపుతుంది. ప్రాణం వంటి ఐదు ప్రాణశక్తులు ఈ మొత్తం ప్రక్రియలో శరీరానికీ మనస్సుకీ తోడ్పడతాయి.
మూలంగా చూస్తే, జాగ్రత్ అనేది శరీరానికి వెలుపల ఉన్న స్థూల వస్తువులతో వ్యవహరించే చైతన్య స్థితి.
ఉపనిషత్ దీనిని ఈ విధంగా వివరిస్తుంది.
దీనిని నాడీశాస్త్రం ఎలా చూస్తుంది?
నాడీశాస్త్ర పరిభాషలో దీనిని Access Consciousness అని పిలుస్తారు. ఈ విధమైన చైతన్యాన్ని శరీరమూ మెదడూ ఎలా నిర్వహిస్తాయో అనే విషయంపై నాడీశాస్త్రవేత్తలకు చాలా మంచి అవగాహన ఉంది.
బాహ్య జ్ఞానేంద్రియాల నుండి వచ్చే సమాచారాన్ని ప్రాసెస్ చేయడానికి మెదడులో వివిధ ప్రత్యేక భాగాలు ఉన్నాయి. సమాచారం ప్రాసెస్ అయిన తరువాత, వచ్చిన సమాచారం, మెదడు యొక్క ప్రస్తుత స్థితి, అలాగే వివిధ నిర్ణయ కేంద్రాల విశ్లేషణ ఆధారంగా ఏ చర్య తీసుకోవాలో మెదడు నిర్ణయిస్తుంది. చివరగా అవసరమైనప్పుడు మెదడులోని Motor regionsను సక్రియం చేసి, బాహ్య కర్మేంద్రియాలు తగిన చర్యలు చేపట్టేలా చేస్తుంది.
ఉపనిషత్ చైతన్యపు రెండవ రూపమైన 'స్వప్న' స్థితి గురించి మాట్లాడుతుంది. మొత్తం నాటకం మనస్సులోనే జరుగుతుంది అన్న విషయాన్ని మినహాయిస్తే, ఇది చాలావరకు జాగ్రత్ స్థితిని పోలి ఉంటుంది.
బాహ్య స్థూల వస్తువుల స్థానంలో మనస్సే సృష్టించిన సూక్ష్మ వస్తువులు ఉంటాయి. స్థూల జ్ఞానేంద్రియాల స్థానంలో మనస్సే సృష్టించిన సూక్ష్మ అంతర్గత ఇంద్రియాలు ఉంటాయి. ఈ అంతర్గత ఇంద్రియాలు మనస్సు సృష్టించిన వస్తువులపై పనిచేసి, మనస్సే సృష్టించిన ఫలితాలను ఉత్పత్తి చేస్తాయి.
జాగ్రత్ స్థితిలో ఉన్న వ్యక్తి తన శరీర అవయవాలు మరియు మానసిక సామర్థ్యాల ద్వారా బాహ్య వస్తువులను ఎలా అనుభవిస్తాడో, అదే విధంగా స్వప్నంలో సృష్టించబడిన వ్యక్తి కూడా స్వప్నంలోనే సృష్టించబడిన వస్తువులను అనుభవిస్తాడు. బాహ్య ప్రపంచానికీ స్వప్నంలో సృష్టించబడిన అంతర్గత ప్రపంచానికీ మధ్య ఎంతో సన్నిహితమైన పోలిక ఉంది.
ఉపనిషత్ దీనిని ఈ విధంగా వివరిస్తుంది.
నాడీశాస్త్రం కూడా దీనిని దాదాపు ఇదే విధంగా చూస్తుంది. అయితే ఉపనిషత్తులోని అమూర్తమైన పదజాలానికి బదులుగా, అది మెదడులోని నిర్దిష్ట భాగాలను ప్రస్తావిస్తుంది.
నాడీశాస్త్రం ప్రకారం, స్వప్న ప్రపంచం పూర్తిగా మెదడే సృష్టిస్తుంది. మెదడులో ముందుగానే నిల్వచేయబడిన వివిధ జ్ఞాపకాల మధ్య జరిగే యాదృచ్ఛిక (Random) పరస్పర చర్యల ఫలితంగానే అది ఏర్పడుతుంది.
వస్తువులు మనస్సు సృష్టించినవే అన్న విషయాన్ని మినహాయిస్తే, మిగతావన్నీ దాదాపు జాగ్రత్ స్థితిలాగే ఉంటాయి. మెదడులోని అదే ప్రాసెసింగ్ భాగాలు పనిచేస్తూనే ఉంటాయి. అయితే భౌతిక జ్ఞానేంద్రియాలు మరియు కర్మేంద్రియాలు సక్రియం కావు.
ఉపనిషత్ చెప్పే చైతన్యపు మూడవ స్థితి 'సుషుప్తి' లేదా గాఢనిద్ర. ఉపనిషత్ ప్రకారం, చైతన్యపు ఈ స్థితిలో అది బాహ్య ప్రపంచానికి స్పందించదు, కలలను కూడా చూడదు.
బాహ్య వస్తువుల నుండిగానీ, మనస్సు సృష్టించిన వస్తువుల నుండిగానీ ఎలాంటి సమాచారం రాకపోవడంతో, వాటి ప్రాసెసింగ్ కూడా ఉండదు. చైతన్యం బాహ్య ప్రపంచానికీ, అంతర్గత ప్రపంచానికీ పూర్తిగా దూరంగా ఉండటంవల్ల, ఈ స్థితిలో ఎలాంటి కోరికలూ ఉండవని ఉపనిషత్ చెబుతుంది.
చైతన్యం నిశ్చలంగా ఉన్నట్లుగా కనిపిస్తుందని ఉపనిషత్ చెబుతుంది. అయితే దాని అర్థం అది శూన్య స్థితి అని కాదు. ఇంతకుముందు సంపాదించిన జ్ఞానం ఇంకా అక్కడే ఉంటుంది. కానీ ఆ జ్ఞానం గడ్డకట్టినట్లుగా ఉంటుంది.
ఉపనిషత్ మరో ఆశ్చర్యకరమైన విషయాన్ని కూడా చెబుతుంది. చైతన్యపు ఈ స్థితి ఆనందమయమైనదని అది చెబుతుంది. అయితే ఈ ఆనందం ఎలాంటి ఇంద్రియసుఖం వల్ల కలిగేది కాదు. దానికి బదులుగా, చైతన్యపు మిగిలిన రెండు స్థితులలో ఉండే మానసిక క్లేశాలు ఈ స్థితిలో లేకపోవడంవల్ల ఈ ఆనందం కలుగుతుంది. ఆనందానికి ఎలాంటి అడ్డంకులూ లేకపోవడంవల్ల కలిగే ఆనందమే ఇది.
ఉపనిషత్ చైతన్యపు ఈ స్థితిని మిగిలిన రెండు చైతన్య స్థితుల మధ్యనున్న ప్రవేశద్వారం అని కూడా పిలుస్తుంది. ఈ స్థితి నుండే మనిషి జాగ్రత్ స్థితిలోకిగానీ, స్వప్న స్థితిలోకిగానీ ప్రవేశిస్తాడు.
మొత్తంమీద ఉపనిషత్ ఈ స్థితిని ఈ విధంగా వివరిస్తుంది.
నాడీశాస్త్రం కూడా గాఢనిద్ర స్థితి గురించి మాట్లాడుతుంది. ఆ స్థితిలో మనిషి బాహ్య సంఘటనలకు స్పందించడు, కలలను కూడా చూడడు. అంతేకాకుండా, నిద్రలో ఉన్నప్పుడు మనిషి క్రమానుగతంగా (Periodically) ఈ స్థితి నుండే జాగ్రత్ స్థితిలోకిగానీ, స్వప్న స్థితిలోకిగానీ మారుతాడు.
చైతన్యపు ఈ మూడు స్థితుల గురించి ఉపనిషత్తులు వాస్తవాలుగానే మాట్లాడుతాయి. వాటి వివరణలు అంత లోతుగా వెళ్లకపోయినా, అవి నాడీశాస్త్రం ఇచ్చే వివరణలకు విరుద్ధంగా ఉండవు.
ఈ ప్రక్రియలన్నింటికీ అంతిమ అనుభవించేవాడు ఎవరు అనే విషయంపై నాడీశాస్త్రం మౌనంగా ఉంటుంది. లేదా కనీసం, ఈ విషయంపై అది ఎలాంటి ఖచ్చితమైన అభిప్రాయాన్ని వ్యక్తం చేయదు.
మరోవైపు, ఈ సమస్త కార్యకలాపాల వెనుక ఒక శక్తి ఉందని, ఆ శక్తే వీటి ఫలితాలను అనుభవించేదని ఉపనిషత్ దృఢంగా నమ్ముతుంది. ఆ శక్తి శరీరాన్ని ఒక సాధనంగా ఉపయోగిస్తుందని అది చెబుతుంది. భారతీయ సాంఖ్య తత్వవేత్తలు చెప్పినట్లుగా, అనుభవించేవాడే లేకపోతే ఈ ప్రక్రియలన్నీ అర్థరహితంగా మారిపోతాయి.
గత ఎపిసోడ్లలో చైతన్యం గురించి డేవిడ్ చాల్మర్స్ వంటి Cognitive philosophers అభిప్రాయాలను కూడా మనం చర్చించాము.
చాల్మర్స్ వంటి వారు ప్రధానంగా చైతన్యపు మొదటి స్థితిపైనే దృష్టి కేంద్రీకరిస్తారు. ఈ సమస్తం వెనుక ఉన్న ఏదైనా శక్తి గురించి మాట్లాడటాన్ని వారు నివారించినప్పటికీ, ఈ చైతన్యానికి ఒక వ్యక్తిగత (Subjective) కోణం ఉందని వారు అంగీకరిస్తారు. ఆ వ్యక్తిగత కోణాన్ని కేవలం మెదడు పనితీరు ద్వారా మాత్రమే వివరించడం సాధ్యం కాదని వారు చెబుతారు.
ఒక విధంగా చూస్తే, వారు ఇష్టపడకపోయినా, ఈ చైతన్యం వెనుక జ్ఞానేంద్రియాలకూ కర్మేంద్రియాలకూ అతీతమైన, మెదడుకూ దాని పనితీరుకూ అతీతమైన ఏదో ఒక శక్తి ఉందని పరోక్షంగా అంగీకరిస్తున్నారు.
అయితే ఉపనిషత్ చెప్పే చైతన్యపు నాలుగవ స్థితి నాడీశాస్త్రవేత్తలనూ, Cognitive philosophersనూ ఆశ్చర్యానికి గురిచేసేది. అది వారిని వారి వారి అభిప్రాయాలను పునఃపరిశీలించేలా చేసేది.
ఆ స్థితి గురించి మనం తదుపరి ఎపిసోడ్లో చర్చిద్దాం.
తన శరీరానికి వెలుపల ఉన్న ప్రపంచం నుండి సమాచారాన్ని సేకరించడానికి కళ్ళు, చెవులు వంటి తన ఐదు జ్ఞానేంద్రియాలను ఉపయోగిస్తుంది. ఆ తరువాత ఆ సమాచారాన్ని మనస్సు, బుద్ధి, అహంకారం మరియు ఇతర మానసిక సామర్థ్యాల సహాయంతో ప్రాసెస్ చేస్తుంది.
సమాచారం ప్రాసెస్ అయిన తరువాత, శరీరం చేతులు, కాళ్లు వంటి తన ఐదు కర్మేంద్రియాలను ఉపయోగించి ఆ బాహ్య వస్తువులతో చర్య జరుపుతుంది. ప్రాణం వంటి ఐదు ప్రాణశక్తులు ఈ మొత్తం ప్రక్రియలో శరీరానికీ మనస్సుకీ తోడ్పడతాయి.
మూలంగా చూస్తే, జాగ్రత్ అనేది శరీరానికి వెలుపల ఉన్న స్థూల వస్తువులతో వ్యవహరించే చైతన్య స్థితి.
ఉపనిషత్ దీనిని ఈ విధంగా వివరిస్తుంది.
దీనిని నాడీశాస్త్రం ఎలా చూస్తుంది?
నాడీశాస్త్ర పరిభాషలో దీనిని Access Consciousness అని పిలుస్తారు. ఈ విధమైన చైతన్యాన్ని శరీరమూ మెదడూ ఎలా నిర్వహిస్తాయో అనే విషయంపై నాడీశాస్త్రవేత్తలకు చాలా మంచి అవగాహన ఉంది.
బాహ్య జ్ఞానేంద్రియాల నుండి వచ్చే సమాచారాన్ని ప్రాసెస్ చేయడానికి మెదడులో వివిధ ప్రత్యేక భాగాలు ఉన్నాయి. సమాచారం ప్రాసెస్ అయిన తరువాత, వచ్చిన సమాచారం, మెదడు యొక్క ప్రస్తుత స్థితి, అలాగే వివిధ నిర్ణయ కేంద్రాల విశ్లేషణ ఆధారంగా ఏ చర్య తీసుకోవాలో మెదడు నిర్ణయిస్తుంది. చివరగా అవసరమైనప్పుడు మెదడులోని Motor regionsను సక్రియం చేసి, బాహ్య కర్మేంద్రియాలు తగిన చర్యలు చేపట్టేలా చేస్తుంది.
ఉపనిషత్ చైతన్యపు రెండవ రూపమైన 'స్వప్న' స్థితి గురించి మాట్లాడుతుంది. మొత్తం నాటకం మనస్సులోనే జరుగుతుంది అన్న విషయాన్ని మినహాయిస్తే, ఇది చాలావరకు జాగ్రత్ స్థితిని పోలి ఉంటుంది.
బాహ్య స్థూల వస్తువుల స్థానంలో మనస్సే సృష్టించిన సూక్ష్మ వస్తువులు ఉంటాయి. స్థూల జ్ఞానేంద్రియాల స్థానంలో మనస్సే సృష్టించిన సూక్ష్మ అంతర్గత ఇంద్రియాలు ఉంటాయి. ఈ అంతర్గత ఇంద్రియాలు మనస్సు సృష్టించిన వస్తువులపై పనిచేసి, మనస్సే సృష్టించిన ఫలితాలను ఉత్పత్తి చేస్తాయి.
జాగ్రత్ స్థితిలో ఉన్న వ్యక్తి తన శరీర అవయవాలు మరియు మానసిక సామర్థ్యాల ద్వారా బాహ్య వస్తువులను ఎలా అనుభవిస్తాడో, అదే విధంగా స్వప్నంలో సృష్టించబడిన వ్యక్తి కూడా స్వప్నంలోనే సృష్టించబడిన వస్తువులను అనుభవిస్తాడు. బాహ్య ప్రపంచానికీ స్వప్నంలో సృష్టించబడిన అంతర్గత ప్రపంచానికీ మధ్య ఎంతో సన్నిహితమైన పోలిక ఉంది.
ఉపనిషత్ దీనిని ఈ విధంగా వివరిస్తుంది.
నాడీశాస్త్రం కూడా దీనిని దాదాపు ఇదే విధంగా చూస్తుంది. అయితే ఉపనిషత్తులోని అమూర్తమైన పదజాలానికి బదులుగా, అది మెదడులోని నిర్దిష్ట భాగాలను ప్రస్తావిస్తుంది.
నాడీశాస్త్రం ప్రకారం, స్వప్న ప్రపంచం పూర్తిగా మెదడే సృష్టిస్తుంది. మెదడులో ముందుగానే నిల్వచేయబడిన వివిధ జ్ఞాపకాల మధ్య జరిగే యాదృచ్ఛిక (Random) పరస్పర చర్యల ఫలితంగానే అది ఏర్పడుతుంది.
వస్తువులు మనస్సు సృష్టించినవే అన్న విషయాన్ని మినహాయిస్తే, మిగతావన్నీ దాదాపు జాగ్రత్ స్థితిలాగే ఉంటాయి. మెదడులోని అదే ప్రాసెసింగ్ భాగాలు పనిచేస్తూనే ఉంటాయి. అయితే భౌతిక జ్ఞానేంద్రియాలు మరియు కర్మేంద్రియాలు సక్రియం కావు.
ఉపనిషత్ చెప్పే చైతన్యపు మూడవ స్థితి 'సుషుప్తి' లేదా గాఢనిద్ర. ఉపనిషత్ ప్రకారం, చైతన్యపు ఈ స్థితిలో అది బాహ్య ప్రపంచానికి స్పందించదు, కలలను కూడా చూడదు.
బాహ్య వస్తువుల నుండిగానీ, మనస్సు సృష్టించిన వస్తువుల నుండిగానీ ఎలాంటి సమాచారం రాకపోవడంతో, వాటి ప్రాసెసింగ్ కూడా ఉండదు. చైతన్యం బాహ్య ప్రపంచానికీ, అంతర్గత ప్రపంచానికీ పూర్తిగా దూరంగా ఉండటంవల్ల, ఈ స్థితిలో ఎలాంటి కోరికలూ ఉండవని ఉపనిషత్ చెబుతుంది.
చైతన్యం నిశ్చలంగా ఉన్నట్లుగా కనిపిస్తుందని ఉపనిషత్ చెబుతుంది. అయితే దాని అర్థం అది శూన్య స్థితి అని కాదు. ఇంతకుముందు సంపాదించిన జ్ఞానం ఇంకా అక్కడే ఉంటుంది. కానీ ఆ జ్ఞానం గడ్డకట్టినట్లుగా ఉంటుంది.
ఉపనిషత్ మరో ఆశ్చర్యకరమైన విషయాన్ని కూడా చెబుతుంది. చైతన్యపు ఈ స్థితి ఆనందమయమైనదని అది చెబుతుంది. అయితే ఈ ఆనందం ఎలాంటి ఇంద్రియసుఖం వల్ల కలిగేది కాదు. దానికి బదులుగా, చైతన్యపు మిగిలిన రెండు స్థితులలో ఉండే మానసిక క్లేశాలు ఈ స్థితిలో లేకపోవడంవల్ల ఈ ఆనందం కలుగుతుంది. ఆనందానికి ఎలాంటి అడ్డంకులూ లేకపోవడంవల్ల కలిగే ఆనందమే ఇది.
ఉపనిషత్ చైతన్యపు ఈ స్థితిని మిగిలిన రెండు చైతన్య స్థితుల మధ్యనున్న ప్రవేశద్వారం అని కూడా పిలుస్తుంది. ఈ స్థితి నుండే మనిషి జాగ్రత్ స్థితిలోకిగానీ, స్వప్న స్థితిలోకిగానీ ప్రవేశిస్తాడు.
మొత్తంమీద ఉపనిషత్ ఈ స్థితిని ఈ విధంగా వివరిస్తుంది.
నాడీశాస్త్రం కూడా గాఢనిద్ర స్థితి గురించి మాట్లాడుతుంది. ఆ స్థితిలో మనిషి బాహ్య సంఘటనలకు స్పందించడు, కలలను కూడా చూడడు. అంతేకాకుండా, నిద్రలో ఉన్నప్పుడు మనిషి క్రమానుగతంగా (Periodically) ఈ స్థితి నుండే జాగ్రత్ స్థితిలోకిగానీ, స్వప్న స్థితిలోకిగానీ మారుతాడు.
చైతన్యపు ఈ మూడు స్థితుల గురించి ఉపనిషత్తులు వాస్తవాలుగానే మాట్లాడుతాయి. వాటి వివరణలు అంత లోతుగా వెళ్లకపోయినా, అవి నాడీశాస్త్రం ఇచ్చే వివరణలకు విరుద్ధంగా ఉండవు.
ఈ ప్రక్రియలన్నింటికీ అంతిమ అనుభవించేవాడు ఎవరు అనే విషయంపై నాడీశాస్త్రం మౌనంగా ఉంటుంది. లేదా కనీసం, ఈ విషయంపై అది ఎలాంటి ఖచ్చితమైన అభిప్రాయాన్ని వ్యక్తం చేయదు.
మరోవైపు, ఈ సమస్త కార్యకలాపాల వెనుక ఒక శక్తి ఉందని, ఆ శక్తే వీటి ఫలితాలను అనుభవించేదని ఉపనిషత్ దృఢంగా నమ్ముతుంది. ఆ శక్తి శరీరాన్ని ఒక సాధనంగా ఉపయోగిస్తుందని అది చెబుతుంది. భారతీయ సాంఖ్య తత్వవేత్తలు చెప్పినట్లుగా, అనుభవించేవాడే లేకపోతే ఈ ప్రక్రియలన్నీ అర్థరహితంగా మారిపోతాయి.
గత ఎపిసోడ్లలో చైతన్యం గురించి డేవిడ్ చాల్మర్స్ వంటి Cognitive philosophers అభిప్రాయాలను కూడా మనం చర్చించాము.
చాల్మర్స్ వంటి వారు ప్రధానంగా చైతన్యపు మొదటి స్థితిపైనే దృష్టి కేంద్రీకరిస్తారు. ఈ సమస్తం వెనుక ఉన్న ఏదైనా శక్తి గురించి మాట్లాడటాన్ని వారు నివారించినప్పటికీ, ఈ చైతన్యానికి ఒక వ్యక్తిగత (Subjective) కోణం ఉందని వారు అంగీకరిస్తారు. ఆ వ్యక్తిగత కోణాన్ని కేవలం మెదడు పనితీరు ద్వారా మాత్రమే వివరించడం సాధ్యం కాదని వారు చెబుతారు.
ఒక విధంగా చూస్తే, వారు ఇష్టపడకపోయినా, ఈ చైతన్యం వెనుక జ్ఞానేంద్రియాలకూ కర్మేంద్రియాలకూ అతీతమైన, మెదడుకూ దాని పనితీరుకూ అతీతమైన ఏదో ఒక శక్తి ఉందని పరోక్షంగా అంగీకరిస్తున్నారు.
అయితే ఉపనిషత్ చెప్పే చైతన్యపు నాలుగవ స్థితి నాడీశాస్త్రవేత్తలనూ, Cognitive philosophersనూ ఆశ్చర్యానికి గురిచేసేది. అది వారిని వారి వారి అభిప్రాయాలను పునఃపరిశీలించేలా చేసేది.
ఆ స్థితి గురించి మనం తదుపరి ఎపిసోడ్లో చర్చిద్దాం.
--------------------------------------------------------------------
ఇది మీకు నచ్చినట్లయితే, నా వారపు పాఠకులలో చేరమని మిమ్మల్ని సాదరంగా ఆహ్వానిస్తున్నాను. ప్రతి శనివారం, నేను ఉపరితలానికి అతీతంగా, నిజంగా ముఖ్యమైన ప్రశ్నలను పరిష్కరించే ఒక లోతైన విశ్లేషణను ప్రచురిస్తాను. ఎలాంటి పేవాల్స్ లేవు, క్లిక్బైట్ లేదు—కేవలం ఒక ప్రత్యక్ష భావప్రసారం: నా మనసు నుండి మీ మనసుకు. సబ్స్క్రయిబ్ చేసుకోవడానికి ఇక్కడ క్లిక్ చేయండి.
© Dr. King, Swami Satyapriya 2026
No comments:
Post a Comment