ನೀವು ಕೇಳುತ್ತಿರುವುದು, divine voice publications, ರವರಿಂದ ಪ್ರಕಾಶಿತ, "ಯೋಗವನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳೋಣ", ಎಂಬ ಧ್ವನಿಪುಸ್ತಕ. ಇದು, "ಸಮಗ್ರ ಯೋಗವಿಜ್ಞಾನ", ಎಂಬ ಸರಣಿಯ ಮೊದಲನೆಯ ಭಾಗ. ಮೂಲ ಆಂಗ್ಲ ಪುಸ್ತಕ, "The ultimate book on Yoga : All that you want to know about Yoga". ಲೇಖಕರು - ಡಾಕ್ಟರ್ ಕಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಸ್ವಾಮೀ ಸತ್ಯಪ್ರಿಯ.
ಯೋಗ: ಕೇವಲ ದೈಹಿಕ ವ್ಯಾಯಾಮವೇ ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕೂ ಮೀರಿದ ವಿಜ್ಞಾನವೇ?
ಒಬ್ಬನೇ ದೇವರನ್ನು ನಂಬುವುದು, ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ನಂಬುವುದು, ನಮ್ಮನ್ನು ಇತರರಿಂದ ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ನಾವು ಏಕೆ ಇಷ್ಟು ಸುಲಭವಾಗಿ ಭಾವಿಸುತ್ತೇವೆ? ಒಬ್ಬನೇ ದೇವರನ್ನು ನಂಬುತ್ತೇವೆ ಎಂದು ಹೆಮ್ಮೆಯಿಂದ ಘೋಷಿಸುವ ಜನರನ್ನು ನಾವು ಆಗಾಗ್ಗೆ ಭೇಟಿಯಾಗುತ್ತೇವೆ. ಇದು ಧಾರ್ಮಿಕ ನಂಬಿಕೆಗಳ ಸಂಕೀರ್ಣ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ನಡುವಿನ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಗಮನಿಸದೆಹೋಗುವ ಸಾಮ್ಯತೆಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಏಕದೇವತಾವಾದದ ಕಲ್ಪನೆ ನಾವು ಯೋಚಿಸುವಷ್ಟು ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿಲ್ಲವೇ?
ನಾನು ಭಾರತದ ಒಂದು ದೂರದ ಹಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿ ಮುಂಜಾನೆ ವಾಯುವಿಹಾರ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಒಬ್ಬ ವಯಸ್ಸಾದ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದೆ. ಅವರ ಸುಕ್ಕುಗಟ್ಟಿದ ಮುಖವು ಅವರ ವಯಸ್ಸನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ಅವರು ಮುಗುಳ್ನಗುತ್ತಾ ನನ್ನನ್ನು ಸ್ವಾಗತಿಸಿ, ತಾವು ನಿವೃತ್ತ ಬ್ಯಾಂಕರ್ ಎಂದು ಪರಿಚಯಿಸಿಕೊಂಡರು.
ತಾವು ಒಬ್ಬನೇ ದೇವರನ್ನು ನಂಬುವ ಧರ್ಮಕ್ಕೆ ಸೇರಿದವರು ಎಂದು ಅವರು ಹೆಮ್ಮೆಯಿಂದ ಘೋಷಿಸಿದರು.
ಇದರರ್ಥ ಅವರು ಮುಸ್ಲಿಮರಾಗಿದ್ದರು. ಅನೇಕ ದೇವರುಗಳನ್ನು ನಂಬುವ ಇತರರಿಗಿಂತ ತಾವು ಭಿನ್ನರು ಎಂದು ಅವರು ಭಾವಿಸಿದಂತೆ, ಅವರ ಮಾತಿನಲ್ಲಿ ಒಂದು ರೀತಿಯ ಶ್ರೇಷ್ಠತೆಯ ಭಾವನೆ ಇತ್ತು. ಆ ಇತರರು ಎಂದರೆ ಬಹುಶಃ ಆ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿದ್ದ ಹಿಂದೂಗಳು. ಅವರು ಅಸಂಖ್ಯಾತ ದೇವತೆಗಳನ್ನು ಪೂಜಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.
ಇಂದು ನಾವು ಧ್ಯಾನದ ಪರಮ ಗುರಿಯಾದ ಸ್ವಯಂ-ಸಾಕ್ಷಾತ್ಕಾರದ ಬಗ್ಗೆ ಆಳವಾಗಿ ಪರಿಶೀಲಿಸಲಿದ್ದೇವೆ. ನೀವು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಪರಮ ಸತ್ಯವನ್ನು ತಲುಪಿದಾಗ, ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಆಶ್ಚರ್ಯ ನಿಮಗಾಗಿ ಕಾದಿರುತ್ತದೆ ಎಂದು ಪ್ರಾಚೀನ ಗ್ರಂಥಗಳು ಹೇಳುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ಅದನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಾದರೆ, ಈಶಾವಾಸ್ಯ ಉಪನಿಷತ್ತಿನಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಪ್ರಾಚೀನ ಒಗಟನ್ನು ನಾವು ಬಿಡಿಸಬೇಕು. ಅದು ಒಂದು ಬೆರಗುಗೊಳಿಸುವ ಚಿನ್ನದ ಮುಚ್ಚಳ ಮತ್ತು ಅದರ ಒಳಗೆ ಅಡಗಿರುವ ಪಾತ್ರೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಹಾಗಾದರೆ ನೇರವಾಗಿ ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಹೋಗೋಣ. ಆ ಮುಚ್ಚಳವನ್ನು ಎತ್ತುವ ಮೊದಲು ಅದರ ಒಳಗೆ ಏನಿದೆ ಎಂದು ನೀವು ಊಹಿಸಬಲ್ಲಿರಾ ಎಂದು ನೋಡೋಣ…
ಸ್ವಯಂ-ಸಾಕ್ಷಾತ್ಕಾರ ಎಂದರೇನು?
ನಾವು ಆಳವಾದ ಧ್ಯಾನದ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡುವಾಗ, ಅನೇಕ ಬಾರಿ ಪರಮ ಸಾಕ್ಷಾತ್ಕಾರದ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತೇವೆ. ಅದೇ ನಮ್ಮ ಗುರಿ. ಇಷ್ಟೆಲ್ಲ ಕಾಲ ನಾವು ಶ್ರಮಿಸುತ್ತಿರುವುದೂ ಅದಕ್ಕಾಗಿಯೇ. ಮತ್ತು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಅದನ್ನು ಸಾಧಿಸಿದಾಗ, ಒಂದು ಆಶ್ಚರ್ಯ ಕಾದಿರುತ್ತದೆ!
ಹೌದು, ನೀವು ಊಹಿಸಿದ್ದು ಖಂಡಿತ ಸರಿ. ಅದು ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಆರ್ಭಟಿಸುವ ಗುಡುಗಿನ ಧ್ವನಿ. ಆದರೆ ಆ ಗುಡುಗು ಕೇವಲ ಶಬ್ದ ಮಾಡುತ್ತಿಲ್ಲ, ಅದು ಏನನ್ನೋ ಹೇಳುತ್ತಿದೆ!
ನಾನೇನೋ ಮೂರ್ಖತನದ ಅಥವಾ ವಿಚಿತ್ರವಾದ ಮಾತು ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದೇನೆ ಎಂದು ನೀವು ಅಂದುಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಆದರೆ ಖಂಡಿತ ಇಲ್ಲ. ನಾವು ಭಾರತದ ಪ್ರಾಚೀನ ಧರ್ಮಗ್ರಂಥವಾದ 'ಬೃಹದಾರಣ್ಯಕ ಉಪನಿಷತ್ತಿನ' ಮಾತುಗಳನ್ನು ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿ ಗಮನಿಸಿದರೆ, ಆ ಪ್ರಕೃತಿಯ ಶಬ್ದದ ಹಿಂದೆ ಒಂದು ಮಹತ್ತರವಾದ ಸಂದೇಶ ಅಡಗಿದೆ ಎಂಬುದು ನಮಗೆ ಅರ್ಥವಾಗುತ್ತದೆ.
ನಾನು ಚಿಕ್ಕ ಬಾಲಕನಾಗಿದ್ದಾಗ ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ಒಂದು ಅಭ್ಯಾಸವನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದೆ, ಅದು ನಿಖರವಾಗಿ ಏನೆಂದು ತಿಳಿಯದೆಯೇ. ಆ ಅಭ್ಯಾಸದಿಂದ ಸಿಕ್ಕ ಅಂತಿಮ ಅನುಭವವು ನನ್ನನ್ನು ಅದರತ್ತ ಸೆಳೆಯಿತು ಮತ್ತು ನಾನು ಅದನ್ನು ದೀರ್ಘಕಾಲದವರೆಗೆ ಮಾಡುತ್ತಲೇ ಹೋದೆ.
ನಾನು ಬೆಳೆದು, ಹಲವು ವಿಷಯಗಳಿಗೆ ಒಡ್ಡಿಕೊಂಡ ನಂತರವೇ ನನಗೆ ಅರ್ಥವಾಗಿದ್ದು—ನಾನು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದದ್ದು ಧ್ಯಾನದ ಒಂದು ರೂಪ ಮತ್ತು ನನ್ನನ್ನು ಸೆಳೆದಿದ್ದ ಆ ಅನುಭವವೇ 'ಸಮಾಧಿ' ಎಂದು.
ಹಿಂದಿನ ಸಂಚಿಕೆಯಲ್ಲಿ, ಪ್ರಾಚೀನ ಭಾರತೀಯರು ಸುಖಭೋಗಕ್ಕೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನು ನಾವು ಚರ್ಚಿಸಿದ್ದೆವು. ಅವರು ಹೇಳಿದ್ದು, ಸಂಯಮದಿಂದ ಸುಖವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಬೇಕು ಎಂಬುದಷ್ಟೇ. ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಹಾನಿ ಮಾಡುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಸಮಾಜಕ್ಕೂ ತೊಂದರೆಯಾಗಬಹುದಾದ ಸ್ವೇಚ್ಛಾಚಾರವನ್ನು ಮಾತ್ರ ಅವರು ನಿಷೇಧಿಸಿದ್ದರು.
ಹಾಗಾದರೆ, ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿ ಒಂದಾದ ನಂತರ ಮತ್ತೊಂದು ಜನ್ಮವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಲೇ ಇರಬಹುದು ಅಲ್ಲವೇ? ಜಗತ್ತನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾ, ಅದೂ ಒಂದು ಉತ್ತಮ ಶಿಸ್ತುಬದ್ಧ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ, ಬದುಕುತ್ತಾ ಹೋಗಬಹುದು. ಹಾಗಿರುವಾಗ ಪರಮ ಸತ್ಯದ ಸಾಕ್ಷಾತ್ಕಾರ ಮತ್ತು ಮುಕ್ತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಏಕೆ ತಲೆಕೆಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು?
ಹೌದು, ಕನಿಷ್ಠ, ಸಿದ್ಧಾಂತದ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಇದು ಸಾಧ್ಯವೇ. ಆದರೆ ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಎಲ್ಲವೂ ಹಾಗೆಯೇ ನಡೆಯುತ್ತದೆಯೇ?
ಈ ಮಾತು ನಮ್ಮಲ್ಲಿ ಬಹುತೇಕರಿಗೆ ಸಂಗೀತದಂತೆ ಕೇಳಿಸಬಹುದು. ವಾಸ್ತವವಾಗಿ, ನಮ್ಮಲ್ಲಿ ಅನೇಕರಂತೂ ಅಂತಹ ಅಪರಾಧಭಾವವನ್ನೇ ಅನುಭವಿಸುವುದಿಲ್ಲ.
ಆದರೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಧರ್ಮಗಳು ಆತ್ಮಸಂಯಮವನ್ನು ಬೋಧಿಸುತ್ತವೆ. ಬೈಬಲ್ ಅದನ್ನು ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಕುರ್ಆನ್ ಅದಕ್ಕೆ ಒತ್ತು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಹೆಚ್ಚಿನ ಭಾರತೀಯ ಧರ್ಮಗಳೂ ಮಿತಭೋಗವನ್ನೇ ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡುತ್ತವೆ.
ಹಾಗಾದರೆ ಸುಖಭೋಗಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಎಚ್ಚರಿಸುವ ಈ ಎಲ್ಲಾ ಧರ್ಮಗಳು ತಪ್ಪಾಗಿವೆಯೇ?
ಕಳೆದ ಕೆಲವು ಸಂಚಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ನಾವು ಅತ್ಯಂತ ಗಹನವಾದ ತಾತ್ವಿಕ ಚಿಂತನೆಯ ಪಯಣವನ್ನು ಕೈಗೊಂಡಿದ್ದೆವು. ಪ್ರಾಚೀನ ಭಾರತೀಯ ಋಷಿಗಳು ಪ್ರಜ್ಞೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಹೊಂದಿದ್ದ ದೃಷ್ಟಿಕೋನಗಳನ್ನು ನಾವು ಚರ್ಚಿಸಿದ್ದೆವು. ಆ ಚರ್ಚೆಯ ಅತ್ಯಂತ ಮುಖ್ಯವಾದ ಭಾಗವೆಂದರೆ ಎಲ್ಲ ಅನುಭವಾಧಾರಿತ ತರ್ಕಕ್ಕೂ ಮೀರಿದಂತೆ ಕಾಣುವ, ತುರೀಯ ಎಂಬ ವಿಸ್ಮಯಕಾರಿ ಮತ್ತು ಮನಸ್ಸನ್ನು ಬೆರಗುಗೊಳಿಸುವ ಪ್ರಜ್ಞೆಯ ಸ್ಥಿತಿ.
ಆಧುನಿಕ, ತರ್ಕಬದ್ಧ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ತುರೀಯ ಸ್ಥಿತಿಯ ಕಲ್ಪನೆಯು ಅತ್ಯಂತ ಸುಂದರವಾದ ಊಹೆಯಂತೆ ತೋರಬಹುದು. ಅದೊಂದು ಕಾವ್ಯಮಯವಾದ, ಆದರ್ಶ, ಅವಾಸ್ತವಿಕ ಕಲ್ಪನೆಯಂತೆ ಕಾಣಬಹುದು. ಆದ್ದರಿಂದ ಒಬ್ಬ ಸಂದೇಹವಾದಿಯು, "ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಯಾರಾದರೂ ಈ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಬದುಕಿದ್ದರೇ? ಅಥವಾ ಇದು ಪ್ರಾಚೀನ ಮನೋವಿಜ್ಞಾನದ ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಕಾದಂಬರಿಯಷ್ಟೇನಾ?" ಎಂದು ಕೇಳಬಹುದು.
ಇಂದು, ನಾನು ಈ ತುರೀಯ ಸ್ಥಿತಿ ಕೇವಲ ಕಾಲ್ಪನಿಕವಲ್ಲ ಎನ್ನುವ ಒಂದು ವಾದವನ್ನು ನಿಮ್ಮ ಮುಂದೆ ಮಂಡಿಸಲು ಬಯಸುತ್ತೇನೆ. ತುರೀಯವನ್ನು ನಾವು ವೈಜ್ಞಾನಿಕವಾಗಿ ಸಾಬೀತುಪಡಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದೇ ಇರಬಹುದು. ಆದರೆ ಈ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಬದುಕಿದವರ, ನಮ್ಮ ನಡುವೆಯೇ ಬದುಕಿದ್ದವರ, ಶತಮಾನಗಳ ಹಿಂದೆ ಅಲ್ಲ, ಕೆಲವೇ ದಶಕಗಳ ಹಿಂದೆ ಬದುಕಿದ್ದವರ, ಯಾವುದೇ ವೈಭವೀಕರಣವಿಲ್ಲದ, ನೈಜ ಜೀವನದ ಘಟನೆಗಳ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ನಾವು ಪರಿಶೀಲಿಸಬಹುದು.
ಕಳೆದ ಕೆಲವು ಸಂಚಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ, ನಾವು ಪ್ರಜ್ಞೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಚರ್ಚಿಸಿದ್ದೆವು. ಜಾಗ್ರತ ಸ್ಥಿತಿ, ಸ್ವಪ್ನ ಸ್ಥಿತಿ, ಸುಷುಪ್ತಿ ಸ್ಥಿತಿ ಹಾಗೂ ವರ್ಣಿಸಲಾಗದ ತುರೀಯ ಸ್ಥಿತಿ ಎಂಬ ಪ್ರಜ್ಞೆಯ ಈ ನಾಲ್ಕು ಸ್ಥಿತಿಗಳ ಕುರಿತು ನಾವು ಮಾತನಾಡಿದ್ದೆವು. ಎಲ್ಲಾ ಜೀವಿಗಳು ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಸಮಯಗಳಲ್ಲಿ ಈ ನಾಲ್ಕು ಪ್ರಜ್ಞೆಯ ಸ್ಥಿತಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತವೆ.
ನಮ್ಮ ಚರ್ಚೆಯು ಭಾರತದ ಪ್ರಾಚೀನ ಉಪನಿಷತ್ತುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾದ ಮಾಂಡೂಕ್ಯ ಉಪನಿಷತ್ತನ್ನು ಆಧರಿಸಿತ್ತು.
ಹಿಂದಿನ ಸಂಚಿಕೆಯ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ, ಭಾರತದ ಅನೇಕ ಅದ್ವೈತ ತತ್ತ್ವಜ್ಞಾನಿಗಳು ಪ್ರಜ್ಞೆಯ ಈ ಸ್ಥಿತಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ವಿಭಿನ್ನ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ನಾನು ಸುಳಿವು ನೀಡಿದ್ದೆ. ಈ ಸಂಚಿಕೆಯಲ್ಲಿ, ಗೌಡಪಾದರು ತಮ್ಮ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಮಾಂಡೂಕ್ಯ ಕಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ - ಅಂದರೆ ಮಾಂಡೂಕ್ಯ ಉಪನಿಷತ್ತಿನ ವಿವರಣೆಯಲ್ಲಿ - ಸೂಚಿಸಿದ ಪರ್ಯಾಯ ದೃಷ್ಟಿಕೋನವನ್ನು ನಾನು ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾಗಿ ಚರ್ಚಿಸಲಿದ್ದೇನೆ.
ಯಾರು ಈ ಗೌಡಪಾದರು ?
ಗೌಡಪಾದರು ಅದ್ವೈತ ಸಿದ್ಧಾಂತದ ಮೂಲ ತತ್ತ್ವಜ್ಞಾನಿ. ಅವರು ಕ್ರಿ.ಶ. ೬ ನೇ ಶತಮಾನಕ್ಕೆ ಸೇರಿದವರು. ಅವರು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಅದ್ವೈತ ತತ್ತ್ವಜ್ಞಾನಿ ಶಂಕರರ ಪರಮಗುರುಗಳಾಗಿದ್ದರು.
ಹಿಂದಿನ ಸಂಚಿಕೆಯಲ್ಲಿ, ನಮ್ಮ ಪ್ರಾಚೀನ ಭಾರತೀಯ ತತ್ವಜ್ಞಾನಿಗಳು ವಿವರಿಸಿದ ಪ್ರಜ್ಞೆಯ ಮೂರು ಸ್ಥಿತಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ನಾವು ಚರ್ಚಿಸಿದ್ದೆವು. ನಾವು ನಮ್ಮ ಚರ್ಚೆಗೆ ಉಪನಿಷತ್ತುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾದ ಮಾಂಡೂಕ್ಯ ಉಪನಿಷತ್ತನ್ನು ಆಧಾರವಾಗಿಟ್ಟುಕೊಂಡಿದ್ದೆವು.
ಈ ಉಪನಿಷತ್ತು, ಜಾಗೃತ ಸ್ಥಿತಿ, ಸ್ವಪ್ನ ಸ್ಥಿತಿ ಮತ್ತು ಸುಷುಪ್ತಿ ಸ್ಥಿತಿ ಎಂಬ ಪ್ರಜ್ಞೆಯ ಮೂರು ಸ್ಥಿತಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತದೆ. ಇವು ಎಲ್ಲಾ ಜೀವಿಗಳಲ್ಲಿ ನಾವು ದಿನನಿತ್ಯ ನೋಡುವ ಮೂರು ಸ್ಥಿತಿಗಳಾಗಿವೆ. ಮುಂದುವರಿದು, ಉಪನಿಷತ್ತು 'ತುರೀಯ' ಎಂಬ ನಾಲ್ಕನೆಯ ಸ್ಥಿತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತದೆ.
ಹಿಂದಿನ ಸಂಚಿಕೆಯಲ್ಲಿ, ಪ್ರಾಚೀನ-ಭಾರತೀಯರು ಪ್ರಜ್ಞೆಯ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಹೇಗೆ ನೋಡುತ್ತಿದ್ದರು, ಎಂಬುದರ ಕುರಿತು ನಾವು ಚರ್ಚಿಸುತ್ತಿದ್ದೆವು. ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿ, ನಾನು ಉಪನಿಷತ್ತುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾದ, 'ಮಾಂಡೂಕ್ಯ-ಉಪನಿಷತ್' ಅನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿದ್ದೆ. ಮಾಂಡೂಕ್ಯ-ಉಪನಿಷತ್ತು ಅಥರ್ವವೇದದ ಒಂದು ಭಾಗವಾಗಿದೆ.
ಈ ಸಣ್ಣ ಉಪನಿಷತ್ತು, ಪರಮ ಸತ್ಯವು ಪ್ರಜ್ಞೆಯ ನಾಲ್ಕು ಸ್ಥಿತಿಗಳಲ್ಲಿ ಹೇಗೆ ಪ್ರಕಟವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಆ ಪರಮ ಸತ್ಯವನ್ನು 'ಓಂಕಾರ' ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತದೆ. ಇದು, ಪ್ರಜ್ಞೆಯ ನಾಲ್ಕು ಸ್ಥಿತಿಗಳನ್ನು ಜಾಗೃತ, ಸ್ವಪ್ನ, ಸುಷುಪ್ತಿ ಮತ್ತು ತುರೀಯ ಎಂದು ಗುರುತಿಸುತ್ತದೆ.
ಈ ಸ್ಥಿತಿಗಳು, ಆ ಓಂಕಾರವು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿರುವ ಅಸಂಖ್ಯಾತ ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿವೆ. ನಾವು ಮೊದಲು ಚರ್ಚಿಸಿದಂತೆ, ಓಂಕಾರವು ದೇಶ ಮತ್ತು ಕಾಲಕ್ಕೆ ಮೀರಿದ್ದರಿಂದ ಇದು ಖಂಡಿತವಾಗಿ ಸಾಧ್ಯ. ಓಂಕಾರದ ವಿವಿಧ ರೂಪಗಳೇ ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡದಾದ್ಯಂತ ವ್ಯಾಪಿಸಿರುವ ಜೀವಿಗಳು. ಆ ರೂಪಗಳು ದೇಶ ಮತ್ತು ಕಾಲದ ನಿಯಮಗಳಿಗೆ ಒಳಪಟ್ಟಿರುವುದರಿಂದ, ಅವು ಒಂದು ಬಾರಿಗೆ ಕೇವಲ ಒಂದು ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಇರಲು ಸಾಧ್ಯ.
ಈ ಸಂಚಿಕೆಯಲ್ಲಿ, ನಾವು ಈ ನಾಲ್ಕು ಸ್ಥಿತಿಗಳ ಪೈಕಿ ಮೊದಲ ಮೂರು ಸ್ಥಿತಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳೋಣ.
ಹೋದ ಸಂಚಿಕೆಯಲ್ಲಿ ನಾವು ಆಧುನಿಕ ನರವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಪ್ರಜ್ಞೆಯನ್ನು ಹೇಗೆ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸುತ್ತಾರೆ ಅನ್ನೋದರ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತಾಡಿದ್ವಿ. ಅವರ ಪ್ರಕಾರ, ಪ್ರಜ್ಞೆ ಅನ್ನೋದು ಕೇವಲ ನಮ್ಮ ಮಿದುಳು ಮತ್ತು ಅದರ ಕೆಲಸದ ವೈಖರಿ ಅಷ್ಟೇ. ಅಂದರೆ, ಮಿದುಳಿನ ಸಕ್ರಿಯ ಚಟುವಟಿಕೆಯಿಂದ ಹುಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳುವ ಒಂದು 'ಅಪೂರ್ವ ವಿದ್ಯಮಾನ'ವೇ ಈ ಪ್ರಜ್ಞೆ ಅನ್ನೋದು ಅವರ ವಾದ.
ಆದರೆ ಡೇವಿಡ್ ಚಾಲ್ಮರ್ಸ್ ಅವರಂತಹ ಅರಿವಿನ ತತ್ವಜ್ಞಾನಿಗಳು ಈ ವಾದವನ್ನು ಒಪ್ಪುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಕೂಡ ನಾವು ಚರ್ಚಿಸಿದ್ವಿ. ಚಾಲ್ಮರ್ಸ್ ಅವರ ಪ್ರಕಾರ, ಪ್ರಜ್ಞೆ ಅನ್ನೋದು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಒಂದು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಮತ್ತು ಒಳಗಣ್ಣಿನ ಅನುಭವ. ಮಿದುಳಿನಲ್ಲಿರುವ ನರಕೋಶಗಳ ಭೌತಿಕ ಕ್ರಿಯೆಗಳಿಗೆ ಇದನ್ನು ಎಂದಿಗೂ ಸೀಮಿತಗೊಳಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ ಅವರು. ಅವರ ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಜ್ಞೆ ಅನ್ನೋದು ಭೌತಿಕವಾದುದಲ್ಲ; ಅದು ತನ್ನಷ್ಟಕ್ಕೆ ತಾನೇ ಇರುವ ಒಂದು ಸ್ವತಂತ್ರ ಶಕ್ತಿ. ಮಿದುಳು ಕೇವಲ ಅದನ್ನು ಹೊರಹಾಕುವ ಒಂದು ಮಾಧ್ಯಮವಷ್ಟೇ.
ಇನ್ನು ಕೆಲವರು ತಮ್ಮನ್ನು 'ಪ್ಯಾನ್ಸೈಕಿಸ್ಟ್ಸ್',(ಎಲ್ಲದರಲ್ಲೂ ಪ್ರಜ್ಞೆಯನ್ನು ಕಾಣುವವರು), ಎಂದು ಕರೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಅವರು ಪರಮಾಣು ಮತ್ತು ಉಪ-ಪರಮಾಣು ಕಣಗಳಂತಹ ಭೌತಿಕ ವಸ್ತುಗಳಲ್ಲೂ ಪ್ರಜ್ಞೆ ಇದೆ ಎಂದು ನಂಬುತ್ತಾರೆ. ಈ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಕಣಗಳ ಪ್ರಜ್ಞೆಯೇ ಒಟ್ಟಾಗಿ ಸೇರಿ ಮಾನವ ಪ್ರಜ್ಞೆಯಾಗಿ ಮೂಡಿಬರುತ್ತದೆ ಅನ್ನೋದು ಅವರ ಅನಿಸಿಕೆ!
ಬನ್ನಿ, ಈಗ ಕಾಲದ ಚಕ್ರವನ್ನು ಸಾವಿರಾರು ವರ್ಷಗಳಷ್ಟು ಹಿಂದಕ್ಕೆ ತಿರುಗಿಸೋಣ. ಪ್ರಜ್ಞೆಯ ಕುರಿತಾದ ಸಂಪೂರ್ಣ ಭಿನ್ನವಾದ ಕೆಲವು ಆಲೋಚನೆಗಳನ್ನು ನಿಮ್ಮ ಮುಂದೆ ಇಡಲು ಬಯಸುತ್ತೇನೆ.
Goldman-Sachs ನಂತಹ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಅಂದಾಜಿಸಿರುವ ಪ್ರಕಾರ, AI ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ ಸುಮಾರು 300 ಮಿಲಿಯನ್ ಪೂರ್ಣಾವಧಿ ಉದ್ಯೋಗಗಳನ್ನು ಆಟೊಮೇಟ್ ಮಾಡಬಹುದು. ಪ್ರಸ್ತುತ ಅಮೇರಿಕಾ ಮತ್ತು ಯುರೋಪ್ನಲ್ಲಿರುವ ಸುಮಾರು ಮೂರನೇ ಎರಡರಷ್ಟು ಉದ್ಯೋಗಗಳು ಒಂದಲ್ಲ ಒಂದು ಮಟ್ಟಿಗೆ AI ಆಟೊಮೇಷನ್ಗೆ ಒಳಪಡುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ ಎಂದು ಅವು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿವೆ.
ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಲೇಬರ್ ಆರ್ಗನೈಸೇಶನ್ (ILO) ಸ್ವಲ್ಪ ಸಂಪ್ರದಾಯಬದ್ಧ ದೃಷ್ಟಿಕೋನವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಜಾಗತಿಕ ಉದ್ಯೋಗದ ಸರಿಸುಮಾರು ಶೇಕಡಾ 2.3 ರಷ್ಟು (ಅಂದರೆ ಸುಮಾರು 75 ಮಿಲಿಯನ್ ಉದ್ಯೋಗಗಳು) ಸಂಪೂರ್ಣ ಆಟೊಮೇಷನ್ನ ಅಪಾಯದಲ್ಲಿದೆ ಎಂದು ಅಂದಾಜಿಸಿದೆ.
ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಕಾರ್ಮಿಕ ಸಂಶೋಧಕರು ಗಮನಿಸಿರುವಂತೆ, ಭಾರಿ ಪ್ರಮಾಣದ ದಿಢೀರ್ ಲೇ-ಆಫ್ಗಳು ಆಗವು. ಬದಲಾಗಿ ಎಂಟ್ರಿ-ಲೆವೆಲ್ ವೈಟ್-ಕಾಲರ್ ಮತ್ತು ಕೇವಲ ದೈಹಿಕ ಶ್ರಮ ಬೇಡುವ "grunt work" ಕೆಲಸಗಾರರ ನೇಮಕಾತಿಗಳು ನಿಧಾನವಾಗಬಹುದು.
ಆದರೂ ಕೆಲವು ದೂಮ್ಸ್ಡೇ ಪ್ರವಾದಿಗಳು ಈಗಾಗಲೇ AI ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಮಾನವೀಯತೆಯನ್ನೇ ಹೇಗೆ ಮೆಟ್ಟಿ ನಿಲ್ಲುತ್ತದೆ ಎಂದು ಭವಿಷ್ಯ ನುಡಿಯಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ್ದಾರೆ!
ಬ್ಲೇಕ್ ಲೆಮೊಯಿನ್ ಎಂಬ ಗೂಗಲ್ನ ಮಾಜಿ ಉದ್ಯೋಗಿಗೆ ಇದೇ ಪ್ರಶ್ನೆಯು ಅವರ ಕೆಲಸ ಮತ್ತು ಗೌರವವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಮಾಡಿತು. ಈ ಬಗ್ಗೆ ಬಹುಶಃ ನೀವು ಓದಿರಬಹುದು.
2022 ರಲ್ಲಿ ಗೂಗಲ್ನ ಏಆಯ್ ಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾದ 'ಲ್ಯಾಮ್ಡಾ' ಅನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಬ್ಲೇಕ್ ಅವರಿಗೆ ಆ ಏಆಯ್ ಗೆ ಪ್ರಜ್ಞೆ ಇದೆ ಎಂದು ಅನಿಸಿತು!. ಅವರು ಅಷ್ಟಕ್ಕೇ ನಿಲ್ಲಲಿಲ್ಲ. ಬದಲಿಗೆ, ಆ ಏಆಯ್ ಯ ಹಕ್ಕುಗಳಿಗಾಗಿ ಹೋರಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಅದು ಅವರು ತನ್ನ ಕೆಲಸವನ್ನೇ ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಮಾಡಿತು.
AI ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ಪ್ರಜ್ಞೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡುವ ಮೊದಲು, ನಮ್ಮ ಸ್ವಂತ ಪ್ರಜ್ಞಾಪೂರ್ವಕ ಅನುಭವವನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳೋಣ.
ChatGPT, Gemini, ಅಥವಾ ಆ ತರಹದ ಬೇರೆ ಯಾವುದಾದರೂ ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆಯೊಂದಿಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿರುವ ಯಾರಿಗೇ ಆದರೂ, ಅರ್ಥವಾಗುತ್ತದೆ ಅಂದೇ ಅನಿಸಿರುತ್ತದೆ. ಒಂದು AI, ನಮ್ಮ ಜೊತೆ ಒಬ್ಬ ಸಾಮಾನ್ಯ ಮನುಷ್ಯನಂತೆಯೇ ಸಂವಹನ ನಡೆಸುತ್ತದೆ. ಅವು ಹಾಸ್ಯ ಮಾಡುತ್ತವೆ, ನಮ್ಮ ವ್ಯಂಗ್ಯದ ಮಾತುಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಸಣ್ಣಪುಟ್ಟ ಆಕ್ಷೇಪಗಳಿಗೂ ಸಹ ಮನುಷ್ಯರಂತೆಯೇ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸುತ್ತವೆ.
ನಿಮ್ಮ ಉಪನ್ಯಾಸಕ್ಕೆ ಬೇಕಾದ ಪ್ರದರ್ಶನ ಫಲಕಗಳನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿಕೊಡು ಎಂದು ನೀವು ಕೇಳಿದರೆ, ನೀವೇ ಸ್ವತಃ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕಿಂತ ಉತ್ತಮವಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತವೆ. ಎಷ್ಟೋ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ತಮ್ಮ ಶಾಲಾ-ಕಾಲೇಜುಗಳ assignment ಗಳನ್ನು ಕೂಡಾ AI ಮೂಲಕವೇ ಮಾಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ನಾನು ಕೇಳಿದ್ದೇನೆ.
ಹಾಗಾದರೆ, ಅವುಗಳಿಗೆ ವಿಷಯಗಳು ಅರ್ಥವಾಗುತ್ತವೆ ಎಂಬುದು ಸ್ಪಷ್ಟವಲ್ಲವೇ?
ಭಾವನೆಗಳು ಮತ್ತು ಅನಿಸಿಕೆಗಳು ಜೀವಂತ ವಸ್ತುಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಇರುವ ವಿಶಿಷ್ಟ ಲಕ್ಷಣಗಳು ಎಂದು ನಾವು ನಂಬುತ್ತೇವೆ. ನಿರ್ಜೀವ ವಸ್ತುವಿಗೆ ಅವು ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಅವುಗಳನ್ನೇ ಯಾವಾಗಲೂ ಜೀವವೈವಿಧ್ಯದ ಪ್ರಮುಖ ಗುರುತು ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹಾಗಾದರೆ, ಅವುಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವೇನು?
ಲಂಡನ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಕಾಲೇಜಿನ ನರವಿಜ್ಞಾನಿಗಳ ತಂಡವೊಂದು ಈ ಬಗ್ಗೆ ಕೆಲವು ಅಧ್ಯಯನಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿತು. ನಮಗೆ ಭಾವನೆಗಳು ಮತ್ತು ಅನಿಸಿಕೆಗಳು ಉಂಟಾದಾಗ ನಮ್ಮ ಮೆದುಳಿನಲ್ಲಿ ಆಗುವ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಲು ಅವರು 'ಫಂಕ್ಷನಲ್ ಎಂಆರ್ಐ' (f-MRI) ಸ್ಕ್ಯಾನರ್ಗಳಂತಹ ಅತ್ಯಾಧುನಿಕ ಸಾಧನಗಳನ್ನು ಬಳಸಿದರು.
ದಶಕಗಳ ಹಿಂದೆ, ಬೆಂಜಮಿನ್ ಲಿಬೆಟ್ ಎಂಬ ಅಮೆರಿಕಾದ ನರವಿಜ್ಞಾನಿಯೊಬ್ಬರು ಇದನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರು. ಅವರು ಕೈಗೊಂಡ ಪ್ರಯೋಗಗಳು ಆಗಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಭಾರಿ ಸಂಚಲನ ಮೂಡಿಸಿದವು, ಮತ್ತು ಇಂದಿಗೂ ನರವಿಜ್ಞಾನಿಗಳ ನಡುವೆ ಈ ಬಗ್ಗೆ ಚರ್ಚೆಗಳು ನಡೆಯುತ್ತಲೇ ಇವೆ.
ಒಂದು ಸರಳ ಚಿತ್ರಣದೊಂದಿಗೆ ನಮ್ಮ ಚರ್ಚೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸೋಣ. ಒಂದು 100 ಮೀಟರ್, ಓಟದ ಸ್ಪರ್ಧೆಯನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಿ. ಒಂದು ನ್ಯಾಯಯುತ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ, ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರೂ ಶೂನ್ಯ ಮೀಟರ್ ಲೈನ್ನಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲುತ್ತಾರೆ. ಸ್ಟಾರ್ಟರ್ ಪಿಸ್ತೂಲ್ ಸದ್ದು ಮಾಡುತ್ತದೆ, ಸೀಟಿ ಊದಲಾಗುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಯಾರು ಅತ್ಯಂತ ವೇಗವಾಗಿ ಓಡುತ್ತಾರೋ ಅವರು ಗೆಲ್ಲುತ್ತಾರೆ. ಸರಳವಾಗಿದೆ, ಅಲ್ವಾ? ಆದರೆ ದುರದೃಷ್ಟವಶಾತ್ ನಾವು ಅಂತಹ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಬದುಕುತ್ತಿಲ್ಲ.
ನೀವು ಬಹುಶಃ ಎಂದಾದರೂ ಧ್ಯಾನವನ್ನು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿರಬಹುದು. ಹೆಚ್ಚಿನ ಜನರು ಒತ್ತಡದಿಂದ ಮುಕ್ತಿಪಡೆಯಲು ಧ್ಯಾನ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ತಮ್ಮ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಶಾಂತಗೊಳಿಸುವ ಮಾರ್ಗವಾಗಿ, ಅಥವಾ ತಮ್ಮ ಆರೋಗ್ಯವನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುವ ದಾರಿಯಾಗಿ ಇದನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ.
ಆದರೆ ನಾನು 'ಅನಧ್ಯಾನದ' ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತಿದ್ದೇನೆ! ಹಾಗೆಂದರೇನು ಎಂದು ನೀವು ಆಶ್ಚರ್ಯಪಡುತ್ತಿರಬಹುದು. ನೀವು ಅದನ್ನು ತಕ್ಷಣವೇ ಗುರುತಿಸದಿದ್ದರೂ, ನೀವು ಅಂದುಕೊಂಡಿದ್ದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಅದನ್ನು ನೀವು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದೀರಿ ಎಂಬುದು ನನಗೆ ಖಚಿತವಿದೆ. ಅದನ್ನೇ ವಿವರಿಸಲು ನಾನು ಹೊರಟಿದ್ದೇನೆ.
ಬಹುಶಃ, ಈ ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ, ತಾನು ಇಲ್ಲಿಗೆ ಹೇಗೆ ಬಂದೆ ಎಂದು ತಲೆಕೆಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಏಕೈಕ ಜೀವಿ ಎಂದರೆ ಮನುಷ್ಯ ಮಾತ್ರ. ಉಳಿದ ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳೂ ಈ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಬದುಕುಳಿಯುವುದು ಹೇಗೆ? ಎಂಬ ಗಲಿಬಿಲಿಯಲ್ಲಿಯೇ ವ್ಯಸ್ತವಾಗಿವೆ!
ಹೆಚ್ಚಿನ ಧರ್ಮಗಳಲ್ಲಿ, 'ಯಾರೋ ಒಬ್ಬ ಸರ್ವಶಕ್ತ ದೇವರು' ಈ ಜಗತ್ತನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದನು, ಎಂದು ವಿವರಿಸುವ ಸೃಷ್ಟಿಯ ಕಥೆಗಳಿವೆ. ಈ ಕಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಹಲವು ವಿಧಗಳಿವೆ. ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತ ಕೂಡ ತಮ್ಮಂತೆಯೇ ಅಧಿಕಾರ, ದಯೆ, ಉದಾರತೆ ಮತ್ತು ಪಿತೃತ್ವದ ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾನೆ, ಎಂದು ಮನುಷ್ಯರು ಕಲ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.
